Scenariusze zajęć: Narkotyki i dopalacze

Scenariusze zajęć: Narkotyki i dopalacze o zestaw 10 scenariuszy autorstwa Mariusza Nowickiego, psychologa i pedagoga szkolnego.

Scenariusze przygotowują uczniów do możliwości podjęcia pomocy rówieśniczej w przypadku zagrożeń związanych z używaniem dopalaczy. Pomoc rówieśniczą należy ujmować zarówno jako interwencję, jak i dłuższe wsparcie w rozwiązywaniu problemu. Uczestnicy warsztatów przechodzą przez takie obszary jak: kształtowanie zaufania, badanie własnej gotowości i motywów pomagania, badanie zasobów, z których mogą skorzystać, ćwiczenie technik komunikacji, przydających się w roli „pomagacza”.

Materiał został przygotowany w ramach kampanii Narkotyki? To mnie nie kręci na rok szkolny 2018/2019. Do scenariusza przygotowano: karty pracy dla uczniów, ulotkę edukacyjną dla rodziców oraz plakaty i audycje edukacyjne.

Cele scenariuszy:

Scenariusz 1
Cele:
– refleksja nad warunkami dobrych relacji z innymi osobami; stworzenie sytuacji do doświadczeń służących kształtowaniu satysfakcjonujących relacji;
– refleksja nad swoimi uczuciami w sytuacji działania na czyjąś korzyść oraz nad motywami takiego postępowania oraz nad swoją ofertą;
– kształtowanie gotowości na frustrację, wskazywanie na niezbędną troskę o samego siebie w sytuacji pomagania innej osobie;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – w parach – UFAM – DZIĘKUJĘ – PROSZĘ
– Ćwiczenie 2 – grupowe – DZIELĘ SIĘ
– Ćwiczenie 3 – grupowe – UCZĘ INNYCH
– Ćwiczenie 4 – grupowe – DZIAŁANIE POD PRESJĄ

Scenariusz 2
Cele:
– kształtowanie umiejętności rozróżniania, kto odczuwa problem i kto jest odpowiedzialny za jego rozwiązanie oraz na czym polega rola i funkcja osoby pomagającej w rozwiązywaniu problemu;
– poszerzenie świadomości uczniów o możliwych uczuciach i reakcjach osoby, która odczuwa problem związany z używaniem dopalaczy oraz u tego, kto chce pomóc;
– zaaranżowanie sytuacji, w której uczniowie będą mogli doświadczyć trudnej rozmowy w zależności od roli. Takie doświadczenie może przygotować młodego człowieka do realnych, trudnych rozmów o problemie.
– stworzenie sytuacji służącej doświadczeniu wsparcia i życzliwości ze strony innych osób;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – grupowe – CZYJ TO PROBLEM?
– Ćwiczenie 2 – grupowe (4-5 osobowe podgrupy) – UCZUCIA I REAKCJE
– Ćwiczenie 3 – w parach – ROZWIĄZYWANIE PROBLEMU
– Ćwiczenie 4 – w parach – WSPARCIE I ŻYCZLIWOŚĆ

Scenariusz 3
Cele:
– refleksja uczniów nad wartościami, które determinują ich działania. Uświadomienie uczniom roli wartości w procesie podejmowania decyzji;
– refleksja uczniów nad wartościami, które organizują ich działania;
uświadomienie uczniom własnej odpowiedzialności za podejmowane działania i wskazanie, że każdy może dokonywać decyzji zgodnie ze swoimi wartościami;
– zwrócenie uwagi na konsekwencje podejmowania decyzji, kształtowanie świadomości hierarchii potrzeb i wartości, kształtowanie gotowości do weryfikacji hierarchii wartości, poglądów i nawyków, by móc realizować powzięte plany;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – indywidualne; grupowe – MAPA WARTOŚCI
– Ćwiczenie 2 – indywidualne; grupowe – PODEJMOWANIE DECYZJI
– Ćwiczenie 3 – indywidualne – HIERARCHIA POTRZEB I WARTOŚCI

Scenariusz 4
Cele:
– poszerzenie wiedzy o swoich potrzebach i spostrzeganych ograniczeniach w ich realizacji; kształtowanie zainteresowania pomysłami i działaniami innych osób; wzmacnianie więzi w klasie;
– stworzenie sytuacji, która pomoże nabyć umiejętności planowania swojego działania, w tym uwzględnienie zasobów w otoczeniu bliższym i dalszym, z których uczniowie mogliby skorzystać w realizacji swych planów;
– poszerzenie wiedzy o swoich zasobach; stworzenie okazji do zapoznania się z zasobami innych osób; kształtowanie wrażliwości na mocne strony i deficyty innych osób; ukierunkowanie na konstruktywne działania;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – grupowe – O PRAGNIENIACH I MARZENIACH
– Ćwiczenie 2 – w parach – MIĘDZY MARZENIEM A PLANEM
– Ćwiczenie 3 – grupowe (4-5 osobowe podgrupy) – MAPA TALENTÓW

Scenariusz 5
Cele:
– kształtowanie wrażliwości i gotowości do spostrzegania zjawisk w swoim otoczeniu, do zmian w zachowaniu, wyglądzie osób i przedmiotów, które na co dzień spotykamy; zwrócenie uwagi na łatwość i szybkość powstawania stereotypowych ocen, które nie zawsze są zgodne z rzeczywistością i nie uwzględniają wszystkich faktów;
– kształtowanie wrażliwości i gotowości do spostrzegania zjawisk w swoim otoczeniu, do zmian w zachowaniu, wyglądzie osób i przedmiotów, które na co dzień spotykamy; stworzenie sytuacji do wspólnej zabawy, do współpracy;
– kształtowanie umiejętności weryfikowania swoich planów z uwzględnieniem trudności pojawiających się podczas ich realizacji;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – grupowe/indywidualne – „SWÓJ” PRZEDMIOT
– Ćwiczenie 2 – grupowe – WSPOMNIENIA
– Ćwiczenie 3 – grupowe – UMIEJĘTNOŚĆ SŁUCHANIA
– Ćwiczenie 4 – indywidualne – PLANY I OCZEKIWANIA

Scenariusz 6
Cele:
– zwrócenie uwagi uczniów i kształtowanie refleksji nad zdrowiem i sprawnością oraz troski o własną kondycję;
– stworzenie sytuacji do bezpośredniego doświadczenia ograniczeń swojej sprawności; stworzenie sytuacji do refleksji nad zasobami potrzebnymi do realizacji codziennych czynności;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – indywidualne – REALIZACJA PLANÓW A NASZE WYBORY – szkodliwość dopalaczy
– Ćwiczenie 2 – indywidualne/grupowe – WALKA Z OGRANICZENIAMI

Scenariusz 7
Cele:
– zaaranżowanie sytuacji sprzyjającej doświadczeniu i przeżyciu trudności z koncentracją podczas rozmowy, kiedy inna treść zajmuje naszą uwagę oraz z drugiej strony – doświadczeniu i przeżyciu pozornej uwagi, a właściwie braku zaangażowania w rozmowę ze strony rozmówcy;
– stworzenie sytuacji sprzyjającej doświadczeniu i przeżyciu utrudnień, jakie wprowadzają do komunikacji bariery komunikacyjne; zwrócenie uczniom uwagi, że rozmowy na trudne tematy wymagają autentycznego słuchania (otwartego, empatycznego, aktywnego i świadomego);
– stworzenie okazji do ćwiczenia parafrazowania, jako techniki efektywnej komunikacji; stworzenie okazji do doświadczenia bycia akceptowanym i zrozumianym;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – w parach – SŁUCHANIE I KONCENTRACJA
– Ćwiczenie 2 – w parach – BARIERY KOMUNIKACYJNE
– Ćwiczenie 3 – w parach  – INFORMACJA ZWROTNA

Scenariusz 8
Cele:
– kształtowanie umiejętności efektywnej komunikacji, spostrzegania faktów, odróżniania faktów od interpretacji i ocen, formułowania komunikatów zawierających fakty, mówienia o sobie samym oraz słuchania innej osoby;
– stworzenie sytuacji do bezpośredniego ćwiczenia dialogów i wykorzystania doświadczeń oraz wiedzy o prowadzeniu efektywnej i bezpiecznej rozmowy;
– ćwiczenie efektywnej komunikacji;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – w parach – KOMUNIKACJA (FAKTY, PRZYPUSZCZENIA, OPINIE)
– Ćwiczenie 2 – w parach – POROZUMIENIE BEZ PRZEMOCY
– Ćwiczenie 3 – grupowe  – FAKTY – UCZUCIA – POTRZEBY

Scenariusz 9
Cele:
– stworzenie sytuacji do doświadczenia barier pojawiających się w kontaktach międzyludzkich; poszerzenie wiedzy o czynnikach umożliwiających relacje międzyludzkie; refleksja nad swoimi zachowaniami; poszukiwanie różnorodnych rozwiązań;
– stworzenie sytuacji służącej wczuciu się w rolę osoby posiadającej problem z zaufaniem i ujawnieniem skrywanego problemu;
– wykorzystanie doświadczeń i przeżyć z poprzednich ćwiczeń dla określenia swoich granic służących zachowaniu bezpieczeństwa;
Środki służące do realizacji celów:
– Ćwiczenie 1 – grupowe (4-5 osobowe podgrupy) – MUR – TWORZENIE BARIER W KONTAKTACH MIĘDZYLUDZKICH
– Ćwiczenie 2 – grupowe (4-5 osobowe podgrupy – OKNO – ULEPSZANIE RELACJI MIĘDZYLUDZKICH
– Ćwiczenie 3 – w parach  – STOP – WYZNACZANIE GRANIC I BARIER cz.1
– Ćwiczenie 4 – grupowe –  STOP – WYZNACZANIE GRANIC I BARIER cz. 2

Scenariusz 10
Protokół dla pomagacza

Jak wykorzystać? Scenariusze zajęć: Narkotyki i dopalacze może posłużyć jako narzędzie do realizacji ciekawych zajęć na temat rozwiązywania problemów (w tym problemów uzależnień), budowania asertywności, empatii, chęci pomocy.
Dla kogo? Młodzież (od 5 klasy SP), młodzież ponadpodstawowa
Format: A5 (44 strony)