Scenariusze zajęć: Rodzina na TAK!

Scenariusze zajęć: Rodzina na TAK! to zestaw 6 scenariuszy poruszających temat budowania wartościowych relacji rodzinnych. Jakość relacji z najważniejszymi opiekunami (zwykle rodzicami), a potem także z innymi członkami rodziny jest nie tylko swoistym polem treningowym dla rozwoju reguł i kompetencji społecznych. Jakość tych relacji, poziom otrzymanej opieki i akceptacji są także ważnym czynnikiem dla kształtowania poczucia bezpieczeństwa oraz poczucia własnej wartości. Poczucia te będą miały ogromne znaczenia dla funkcjonowania dziecka także poza rodziną.

Wartościowa relacja rodzinna, w której jest przestrzeń na otwartą komunikację, różnorodne emocje (także te nieprzyjemne), popełnianie błędów, wyciąganie wniosków i autentyczność będzie dla dziecka solidną bazą dla samodzielnego funkcjonowania. Będzie stanowić istotny czynnik wspierający i chroniący przed nadchodzącymi problemami, takimi jak: sięganie po używki, pokusa łamania zasad, presja rówieśnicza.

Odwrotnie, zaburzona rodzinna relacja, w której brak podstawowej akceptacji i uznania bezwzględnej wartości dziecka będzie stanowić utrudnienie w funkcjonowaniu poza rodziną. Dziecko, które wykształciło obniżony poziom poczucia własnej wartości w toku relacji rodzinnych będzie bardziej skłonne nawiązywać zaburzone, asymetryczne relacje w innych sytuacjach społecznych. Może być podatne na manipulację, wykorzystywanie w różnych obszarach, uleganie presji oraz nadmiernie próbować się przypodobać rówieśnikom i nie tylko.

Nie dążymy oczywiście w żadnym wypadku do tego, aby relacje rodzinne były idealne, bo takie relacje po prostu nie istnieją. Tam, gdzie ludzie spędzają ze sobą dużo czasu, dzielą wspólną przestrzeń, musi być miejsce na docieranie relacji, rozwojowe spięcia i udzielanie informacji zwrotnych. Sztuką jest jednak, aby dbać o dobrą jakość komunikacji w rodzinie w taki sposób, aby każdy członek rodziny czuł, że jego głos jest ważny i usłyszany.

Nie dążymy do ideału komunikacji w rodzinie, co nie znaczy jednak, że nie możemy doskonalić jej poziomu. Kształtowanie i ćwiczenie prawidłowych wzorców komunikacji pozwoli na utrzymanie optymalnego poziomu otwartości i autentyczności w rodzinie.

Tak wypracowane prawidłowe wzorce komunikacji będą stanowić dla rodziny ogromną wartość, jeśli zetknie się z nieprzewidzianym trudnym wydarzeniem, takim jak rozwód, choroba, czy śmierć kogoś bliskiego. Pozwolą na przepracowanie trudności i wzajemne wsparcie nawet w mało sprzyjających, przesyconych intensywnymi emocjami warunkach.

Te same wzorce komunikacji oraz wspólnego przepracowania trudności będą także wartościowym czynnikiem w budowaniu pozarodzinnych relacji dla dziecka, nastolatka, a później dorosłego, jakim z biegiem czasu się stanie.

Materiał został przygotowany w ramach kampanii Rodzina na TAK! na rok szkolny 2021/22. Do scenariusza przygotowano: karty pracy dla uczniów. Karty pracy są niezbędne do realizacji zajęć. 

Scenariusze zajęć:

Scenariusz 1 
Adresaci: 1-4 klasa SP
Cele:
– Kształtowanie dobrych i wartościowych relacji rodzinnych.
– Udowodnienie, że rodzina to bardzo ważna grupa społeczna, na której możemy polegać.
– Wskazanie na wartość, jaką ona ze sobą niesie. Dostrzeżenie wkładu, jaki wnosimy w rodzinę oraz wartości jej pozostałych członków.
– Zrozumienie istoty stabilności wspólnoty domowej jako jej dodatkowej wartości.
Materiał niezbędny do realizacji scenariusza: Karta pracy: Ja-Ty-My. Jak dbać o relacje w rodzinie?

Scenariusz 2
Adresaci: 1-4 klasa SP
Cele:
– Rozpoznawanie i nazywanie emocji wzbudzanych przed rodzinę, docelowo rozwój umiejętności ich regulacji.
– Zapoznanie z zasadami dobrej komunikacji, nauka ich praktycznego stosowania w codziennych sytuacjach komunikacyjnych w rodzinie i nie tylko.
– Rozpoznawanie przyczyn i kształtowanie umiejętności poszukiwania rozwiązań w sytuacjach konfliktowych we wspólnocie domowej.
– Zrozumienie istoty dialogu, dyskusji i konfliktu jako ważnych czynników kształtujących komunikację i relacje wśród domowników.
Materiał niezbędny do realizacji scenariusza: Karta pracy: Warto rozmawiać! O dobrej komunikacji z rodzeństwem i rodzicami?

Scenariusz 3
Adresaci: 1-4 klasa SP
Cele:
– Rozpoznawanie i nazywanie emocji, wzbudzanych przed trudne sytuacje rodzinne, docelowo rozwój umiejętności ich regulacji.
– Rozwój kompetencji informowania o trudnościach i stanach emocjonalnych w rodzinie.
– Wspieranie umiejętności identyfikacji źródeł wsparcia w rodzinnej sytuacji kryzysowej oraz rozwój kompetencji proszenia o wsparcie.
– Edukacja w zakresie problemów i przemian, jakim może podlegać wspólnota rodzinna.
– Pobudzanie postawy akceptacji, wzajemnego wsparcia i ewentualnej antycypacji trudności w przyszłości.
Materiał niezbędny do realizacji scenariusza: Karta pracy: Ważne tematy. Kiedy rodzina przechodzi trudności…

Scenariusz 4 
Adresaci: 5-8 klasa SP
Cele:
– Kształtowanie dobrych i wartościowych relacji rodzinnych.
– Udowodnienie, że rodzina to bardzo ważna grupa społeczna, na której możemy polegać.
– Wskazanie na wartość, jaką ona ze sobą niesie. Dostrzeżenie wkładu, jaki wnosimy w rodzinę oraz wartości jej pozostałych członków.
– Zrozumienie istoty stabilności wspólnoty domowej jako jej dodatkowej wartości.
Materiał niezbędny do realizacji scenariusza: Razem raźniej. O dobrych relacjach w rodzinie

Scenariusz 5 
Adresaci: 5-8 klasa SP
Cele:
– Rozpoznawanie i nazywanie emocji wzbudzanych przed rodzinę, docelowo rozwój umiejętności ich regulacji.
– Zapoznanie z zasadami dobrej komunikacji, nauka ich praktycznego stosowania w codziennych sytuacjach komunikacyjnych w rodzinie i nie tylko.
– Rozpoznawanie przyczyn i kształtowanie umiejętności poszukiwania rozwiązań w sytuacjach konfliktowych we wspólnocie domowej.
– Zrozumienie istoty dialogu, dyskusji i konfliktu jako ważnych czynników kształtujących komunikację i relacje wśród domowników.
Materiał niezbędny do realizacji scenariusza: Gramy w jednej drużynie! ABC dobrej komunikacji z rodzeństwem i rodzicami

Scenariusz 6 
Adresaci: 5-8 klasa SP
Cele:
– Rozpoznawanie i nazywanie emocji, wzbudzanych przed trudne sytuacje rodzinne, docelowo rozwój umiejętności ich regulacji.
– Rozwój kompetencji informowania o trudnościach i stanach emocjonalnych w rodzinie.
– Wspieranie umiejętności identyfikacji źródeł wsparcia w rodzinnej sytuacji kryzysowej oraz rozwój kompetencji proszenia o wsparcie.
– Edukacja w zakresie problemów i przemian, jakim może podlegać wspólnota rodzinna.
– Pobudzanie postawy akceptacji, wzajemnego wsparcia i ewentualnej antycypacji trudności w przyszłości.
Materiał niezbędny do realizacji scenariusza: Kryzys w rodzinie. Pokonać smutki i lęk

Jak wykorzystać materiał? Scenariusze zajęć  przekazać szkołom. Scenariusz może posłużyć jako narzędzie do realizacji ciekawych zajęć na temat rozwiązywania konfliktów rodzinnych i rówieśniczych, dbania o język komunikacji, budowania wartościowych relacji rodzinnych, radzenia sobie z trudnymi sytuacjami rodzinnymi. 
Dla kogo? Nauczyciele, pedagodzy, psycholodzy 
Adresaci zajęć: Uczniowie szkół podstawowych
Format: A4 (16 stron)